Ngày vía Thần Tài mùng mười tháng Giêng: làm gọn phần cúng, tỉnh táo phần mua vàng

Bài trước trong mục này nói chuyện chọn tượng Thần Tài, Ông Địa. Bài này nói về ngày được coi là quan trọng nhất trong năm với khám thờ đó: ngày vía Thần Tài, mùng mười tháng Giêng âm lịch. Nhiều cửa hàng, nhiều gia đình buôn bán cúng lớn hơn ngày thường. Và những năm gần đây, ngày này còn gắn với một thói quen mới: mua vàng lấy may, khiến tiệm vàng xếp hàng từ sáng sớm.

Bài này không bày mâm cúng, vì mỗi nhà, mỗi vùng một nếp. Bài nói cách làm gọn phần cúng, cách nghĩ tỉnh táo về chuyện mua vàng, và vài điều an toàn ít ai nhắc.

Phần cúng: theo nếp nhà, không theo gói trọn bộ

Mâm cúng vía Thần Tài thường có hoa tươi, trái cây, nhang đèn, có nhà thêm heo quay, tôm, bánh, rượu, thuốc, vàng mã. Không có một mâm “chuẩn” bắt buộc. Mấy điều giúp làm gọn:

• Hỏi người lớn trong nhà hoặc người đã lập khám thờ cho tiệm mình xem nếp gia đình vẫn cúng gì.
• Chọn lượng vừa đủ để sau lễ chia cho nhân viên, người nhà; đồ mặn nhiều mà ngày bận không kịp ăn thì dễ bỏ.
• Đồ cúng làm sẵn đặt ở ngoài: bài “Đặt mâm cúng làm sẵn” trong mục Lễ nghi trong năm có danh sách câu hỏi khi đặt và khi nhận, nhất là chuyện an toàn thực phẩm.
• Không cần mua mới tượng, mới đồ thờ mỗi năm vào ngày này. Lau dọn sạch sẽ là đủ.

Hương, nến ngày cúng lớn

Ngày vía, khám thờ thường có nhiều hương, nến lớn, đèn, đặt ngay lối vào cửa hàng đông khách. Đây là lúc cần cẩn thận hơn mọi ngày:

• Nến lớn, đèn dầu đặt trong khay chống cháy, xa hàng hoá, xa thùng carton, xa túi ni lông.
• Bát hương thắp nhiều nén thì để ý tàn hương rơi xuống sàn, nơi khách đi qua.
• Đốt vàng mã ở chỗ thoáng, có chậu, có người trông; không đốt ngay cửa tiệm trên vỉa hè đông người.
• Đóng cửa tiệm cuối ngày thì kiểm lại khám thờ, không để lửa cháy qua đêm.

🔴 Mua vàng ngày vía: mua vì lấy may, đừng mua vì sợ lỡ

Đây là phần quan trọng nhất của bài. Mua một chỉ vàng lấy may ngày vía là một nét văn hoá vui, giống như mua muối đầu năm. Vấn đề bắt đầu khi nó biến thành một quyết định tài chính được đưa ra trong đám đông, vội vàng, theo phong trào. Mấy điều nên biết:

• Chênh lệch giữa giá mua vào và giá bán ra của tiệm vàng là có thật, và vào những ngày nhu cầu tăng đột biến, giá có thể biến động. Mua vào ngày đông người không phải lúc nào cũng là lúc giá có lợi.
• Vàng không phải món lấy may “càng nhiều càng tốt”. Mua một ít lấy may thì khác hẳn đem khoản tiền lớn ra mua chỉ vì ngày đẹp. Quyết định tài chính lớn nên dựa trên kế hoạch của gia đình, không dựa vào ngày vía.
• Không vay mượn để mua vàng ngày vía. “Lấy may” bằng tiền vay là tự đặt mình vào thế bất lợi.
• Mua online, mua qua người quen “giữ chỗ hộ” vào ngày cao điểm: cẩn thận lừa đảo chuyển khoản trước, nhận hàng sau.

Giấy tờ khi mua vàng

• Mua ở tiệm có địa chỉ rõ ràng, có hoá đơn ghi loại vàng, tuổi vàng, trọng lượng, giá, ngày.
• Kiểm tem, hộp, mã trên sản phẩm (nếu có) khớp với hoá đơn.
• Giữ hoá đơn cùng món vàng; bán lại sau này thường cần.
• Nhẫn, dây vàng trang sức thường có phần tiền công chế tác; khi bán lại phần đó thường không được tính. Mua để lấy may mà muốn giữ giá trị thì hỏi người bán về sự khác nhau giữa các loại.

An toàn khi xếp hàng đông và mang vàng về

Tiệm vàng ngày vía đông nghẹt từ sáng sớm, và nơi đông người cầm tiền mặt, cầm vàng là nơi kẻ gian chú ý:

• Hạn chế mang nhiều tiền mặt; chuyển khoản nếu tiệm nhận.
• Không khoe vàng, không chụp ảnh đăng mạng kèm vị trí ngay khi vừa mua.
• Đi cùng người nhà, về thẳng nhà, cất vào chỗ an toàn.
• Người lớn tuổi đứng lâu ngoài nắng, chen lấn dễ mệt, dễ ngã: không cần thiết thì nhờ con cháu đi thay, hoặc đi vào ngày khác.
• Gửi xe ở chỗ có người trông, không để xe chắn lối.

Nếu không mua vàng

Không mua vàng ngày vía không phạm điều gì. Nhiều gia đình buôn bán lâu năm chỉ cúng Thần Tài theo nếp, lau dọn khám thờ, rồi mở cửa bán hàng như mọi ngày. “Lấy may” có thể là một việc nhỏ khác: mua một bó hoa đẹp, mời nhân viên bữa cơm, bán cho khách đầu tiên trong ngày thật vui vẻ.

Nhân viên và ngày vía

Ở cửa hàng có nhân viên, ngày vía còn là dịp để cảm ơn người làm cùng mình. Vài việc nhỏ nhiều chủ tiệm làm: chia lộc đồ cúng sau lễ, một phong bao nhỏ, một bữa cơm chung cuối ngày. Điều nên tránh là giao cho nhân viên trẻ, chưa quen việc, trông khám thờ đầy hương nến lớn trong lúc tiệm đông khách, hoặc bắt nhân viên đi xếp hàng mua vàng hộ từ sáng sớm. Ngày vía là ngày vui của cả tiệm, không nên thành ngày mệt nhất năm của người làm công.

Sau ngày vía

• Hạ lễ, chia đồ cúng sớm, đồ mặn cất tủ lạnh.
• Kiểm lại khám thờ: nến tắt, tàn hương dọn, khăn trải bàn thờ không cháy xém.
• Nếu đã mua vàng, cất hoá đơn cùng món vàng ở chỗ an toàn.

Nói gọn lại

Ngày vía Thần Tài là dịp cúng theo nếp nhà, làm gọn được mà không thiếu ý. Mua vàng lấy may là nét vui, miễn là mua lượng nhỏ, có hoá đơn, không vay, không chạy theo đám đông với khoản tiền lớn. Và giữ an toàn cho hương nến ở khám thờ, cho người lớn tuổi khi xếp hàng, cho món vàng trên đường về.