Chọn tượng Thần Tài, Ông Địa: chất liệu, cỡ tượng và chỗ người bán hay nói quá
Các bài trước trong mục này đã nói lập và giữ bàn thờ Thần Tài ở cửa hàng, đồ nào gần như nhà nào cũng có và đồ nào là bán thêm, bàn thờ ở sạp chợ, khi sang nhượng mặt bằng. Bài này đi vào món trung tâm của khám thờ: tượng Thần Tài và Ông Địa. Đây cũng là món có khoảng giá chênh nhau rất xa, từ tượng nhựa rẻ tới tượng đá, gỗ chạm, mạ vàng, và đi kèm nhiều lời rao nhất.
Đo khám thờ trước khi chọn tượng
Thứ tự đúng là: đo chỗ đặt, rồi mới chọn tượng vừa chỗ đó.
- Đo chiều cao lòng khám, chiều rộng và chiều sâu mặt đặt.
- Trừ chỗ cho bát hương phía trước, đèn, đĩa quả, chén nước. Bài “Đồ trên bàn thờ Thần Tài” trong mục đã liệt kê những món thường có.
- Tượng nên có khoảng trống phía trên đầu, không chạm nóc khám; tượng sát nóc trông chật, và khói hương bốc thẳng lên bám vào mặt tượng.
- Hai tượng đặt cạnh nhau cần cân nhau về cỡ.
Nhiều người bán tư vấn cỡ tượng theo số đo trên thước Lỗ Ban. Nếu gia đình theo, cứ chọn trong những cỡ vừa khám; đừng mua tượng quá to so với khám chỉ vì con số đẹp.
Chất liệu: khác nhau ở độ bền, cách giữ và giá
- Sành sứ, gốm men: phổ biến nhất, màu tươi, dễ lau. Dễ vỡ khi rơi, men có thể nứt chân chim theo thời gian. Kiểm kỹ đáy tượng và chỗ nối.
- Đá (đá trắng, đá màu, bột đá ép): nặng, chắc, ít phai. Cần phân biệt đá nguyên khối chạm tay với bột đá đúc khuôn; tượng đúc thường lộ đường khuôn ở hai bên, chi tiết tròn mềm, có khi có bọt khí nhỏ ở đáy; tượng chạm tay có vết đục, vết mài sắc hơn ở chỗ chạm sâu.
- Gỗ: ấm, đẹp vân, nhưng cần chống ẩm, chống mối như mọi đồ thờ gỗ. Hỏi rõ loại gỗ, gỗ nguyên khối hay ghép.
- Nhựa, composite sơn màu: nhẹ, rẻ, ít vỡ. Màu sơn có thể bạc, bong theo thời gian và khói hương.
- Đồng, kim loại mạ vàng: nặng, giá cao. Hỏi rõ đồng đặc hay hợp kim mạ, lớp mạ là gì, dày cỡ nào, bảo hành bong mạ thế nào.
🔴 “Càng đắt càng linh” và các lời rao nên nghe lại
Đây là phần quan trọng nhất của bài. Khám thờ Thần Tài gắn với chuyện làm ăn, nên người mua dễ bị đánh vào nỗi lo buôn bán. Mấy câu hay gặp:
- “Tượng đá, tượng đồng linh hơn tượng sứ.” Chất liệu khác nhau ở độ bền và giá, không có cơ sở nào nói chất liệu này “linh” hơn chất liệu khác. Nhiều cửa hàng buôn bán lâu năm vẫn thờ bộ tượng sứ đơn giản.
- “Tượng mạ vàng thật, càng nhiều vàng càng hút tài.” Lớp mạ là chuyện thẩm mỹ và giá vật liệu. Mạ vàng thật hay mạ màu vàng, dày hay mỏng, cần hỏi và ghi lên hoá đơn.
- “Tượng cũ của tiệm làm ăn thua lỗ thì phải thay ngay.” Đây là mẫu gieo lo rồi bán cách giải. Nếu tượng còn nguyên, không có lý do bắt buộc phải thay.
- “Tượng này đã khai quang sẵn, giá cao hơn.” Khai quang là nghi thức theo tín ngưỡng, tuỳ niềm tin mỗi người; nếu muốn, nhiều người tự mang tượng tới nơi mình tin. Hỏi rõ phần giá nào là tượng, phần nào là dịch vụ.
Kiểm tượng trước khi nhận
- Lật đáy tượng: vết nứt, lỗ đúc, đáy không phẳng làm tượng chênh.
- Soi chỗ nối tay, đầu, đế: tượng đúc nhiều phần ghép có thể có đường keo.
- Nhìn mặt tượng dưới ánh sáng tự nhiên: nét vẽ mắt, môi có lem không, màu có đều không.
- Gõ nhẹ tượng sứ bằng móng tay: tiếng rè có thể là dấu hiệu nứt bên trong. Đây là gợi ý, không phải phép thử chắc chắn.
- Lớp mạ: nhìn mép, chỗ lồi, xem có chỗ bong, chỗ lộ lớp dưới không.
Đặt tượng cho chắc
Khám thờ Thần Tài thường đặt sát sàn, ngay lối vào cửa hàng, nơi người qua lại nhiều, chổi quét va vào, trẻ nhỏ ngồi chơi. Mấy điều nên làm: lót miếng chống trượt dưới đế tượng, không đặt tượng sát mép khám, tượng nặng thì đặt sâu bên trong. Tượng sứ rơi vỡ là chuyện rất hay gặp ở cửa hàng đông người.
Mua tượng online
Nhiều người mua tượng qua mạng vì tiện và nhiều mẫu. Ảnh tượng thường được chụp gần, ánh sáng đẹp, rất khó đoán cỡ thật. Hỏi số đo chiều cao, chiều rộng đế bằng số, xin ảnh có vật so sánh như bàn tay hay thước. Hỏi cách đóng gói: tượng sứ cần chèn xốp kỹ từng chi tiết nhô ra như tay, gậy, quạt. Quay video lúc mở hộp để có căn cứ đổi trả nếu vỡ trong lúc vận chuyển.
Lau tượng
- Tượng sứ, gốm: khăn mềm hơi ẩm, lau khô ngay; không ngâm nước nếu tượng có lỗ rỗng bên trong.
- Tượng sơn màu, mạ: chỉ lau khô hoặc phủi bụi bằng chổi lông mềm; tránh hoá chất, cồn, nước tẩy.
- Tượng gỗ: khăn khô, tránh ẩm; mục Giữ gìn đồ thờ có bài riêng về gỗ và đồ đồng.
Khi nào thật sự cần thay tượng
Theo nếp nhiều nhà, tượng được thay khi vỡ, sứt mẻ nặng, hoặc khi chuyển hẳn sang cửa hàng mới mà muốn bắt đầu lại. Tượng phai màu, bám khói có thể lau, có thể nhờ thợ sơn lại. Tượng cũ được xử thế nào là tuỳ nếp mỗi nhà; bài “Đồ thờ hỏng: thay thế nào và xử món cũ ra sao” trong mục Chuyển và sửa bàn thờ đã nói các cách hay dùng.
Nói gọn lại
Chọn tượng Thần Tài, Ông Địa bắt đầu từ số đo của khám thờ, rồi tới chất liệu hợp với chỗ đặt và cách mình giữ gìn. Chất liệu khác nhau ở độ bền và giá, không ở chuyện linh hay không linh. Kiểm đáy, chỗ nối, lớp mạ trước khi nhận, đặt tượng chắc ở chỗ đông người, và đừng thay tượng chỉ vì ai đó bảo tiệm đang ế vì tượng.