Bàn thờ Thần Tài khi ngưng kinh doanh: đóng cửa hàng, đổi nghề, hoặc chuyển đi
Lúc mở cửa hàng, việc lập bàn thờ Thần Tài thường được hướng dẫn khá kỹ. Nhưng tới lúc ngưng kinh doanh thì gần như không ai nói phải làm gì, và người chủ đứng trước cái khám thờ với một cảm giác lúng túng rất thật.
Nói trước cho rõ: nếp làm việc này khác nhau nhiều theo vùng và theo từng nhà, và không có một quy trình đúng duy nhất. Bài này chỉ gom lại những việc thực tế và cách nghĩ cho nhẹ.
Ba tình huống, ba cách xử khác nhau
Chuyển sang chỗ mới. Cửa hàng đổi địa điểm, nghề vẫn thế. Đây là ca đơn giản nhất — bạn dời, không phải thôi.
Thôi kinh doanh hẳn hoặc đổi sang nghề không còn cần tới khám thờ đó.
Sang lại mặt bằng cho người khác, và người đó có thể muốn giữ hoặc không muốn giữ.
Ba tình huống này hay bị gộp làm một trong đầu người đang lo, nên tách chúng ra là bước đầu tiên làm nhẹ đầu.
Việc đầu tiên: hỏi ai
Trước khi tự nghĩ ra cách làm, hỏi người đã hướng dẫn bạn lúc lập — thầy, người bán đồ thờ, hoặc người lớn trong nhà.
Lý do rất đơn giản: cách lập thế nào thì cách xử nên theo đúng mạch ấy. Nếu lúc lập có một nghi thức riêng của nhà hoặc của vùng, thì người hướng dẫn hôm đó biết rõ hơn bất cứ bài viết nào.
Nếu không còn liên lạc được với ai, hoặc bàn thờ đã có từ đời chủ trước, thì hỏi người lớn trong gia đình. Phần lớn nhà đều có một người nhớ nếp.
Chuyển sang chỗ mới
Ca dễ nhất, và cách làm giống việc dời bàn thờ nói chung: chọn một ngày mình thấy thuận, dọn dẹp sạch sẽ trước khi dời, đưa đi trong một lần, và đặt lại ngay khi tới nơi mới.
Mấy điểm thực tế: gói kỹ phần dễ vỡ; đừng để khám thờ nằm lẫn với đồ đạc chung trên xe; và nếu quãng đường xa thì sắp xếp sao cho nó là thứ dỡ xuống và đặt lên trước, không phải thứ nằm chờ tới cuối buổi.
Phần nếp — thắp hương xin dời, khấn ở cả hai nơi — thì làm theo nếp nhà mình. Không có nếp riêng thì làm gọn và thành tâm là đủ.
Thôi hẳn: bốn việc theo thứ tự
Một, chọn một ngày và làm cho xong trong ngày đó. Kéo dài nhiều ngày với một khám thờ dọn dở là điều làm người trong nhà thấy nặng nhất.
Hai, dọn và thắp hương lần cuối. Lau sạch, thay nước, thắp nén hương và nói lời cảm ơn theo cách của mình. Phần này không cần ai hướng dẫn — nói như nói với người đã giúp mình một quãng đường là được.
Ba, xử phần vật chất — xem mục dưới.
Bốn, dọn sạch chỗ đó. Lau tường, xử vết ám khói, và nếu định cho thuê hoặc bán lại thì trả mặt bằng về trạng thái gọn gàng.
Phần vật chất: từng món một
Tượng và khám thờ. Ba đường quen thuộc: giữ lại nếu sau này còn dùng; gửi lại nơi thờ tự nếu nơi đó nhận; hoặc trao cho người quen đang cần. Cách nào cũng có người làm, và nên chọn cách bạn thấy phải.
Bát hương và tro. Đây là món nhiều người lúng túng nhất. Nếp phổ biến là xử phần tro riêng — thường là thả xuống dòng nước sạch hoặc chôn ở chỗ đất sạch. Cách làm cụ thể thì mỗi vùng mỗi khác, nên hỏi người lớn trong nhà là đúng nhất.
Đồ lặt vặt — chén, đĩa, khay, lọ hoa. Những món này là đồ dùng, và xử như đồ dùng: giữ lại, cho đi, hoặc bỏ nếu đã hỏng. Không cần nghi thức gì riêng.
Một nguyên tắc chung cho cả ba nhóm: không để chúng nằm lẫn trong thùng rác chung cùng đồ bỏ đi của cửa hàng. Đó là điều khiến người ta áy náy lâu nhất, và tránh được rất dễ.
Sang lại cho người khác
Nếu người nhận mặt bằng muốn giữ, thì việc gọn hơn nhiều — nhưng vẫn nên nói rõ với họ: bàn thờ có từ khi nào, ai lập, và bạn có xử gì trước khi bàn giao không.
Người nhận sẽ tự quyết giữ tiếp hay lập lại theo nếp của họ, và họ có đủ thông tin để quyết thay vì phải đoán.
Nếu họ không muốn giữ, thì đừng để lại rồi đi. Mang theo và tự xử là cách phải hơn, vì bạn là người lập nó.
Khi có người đòi làm lễ với giá cao
Đây là lúc dễ bị dẫn dắt, vì người đang đóng cửa hàng thường đã mệt và đã lo.
Mấy dấu hiệu đáng chậm lại: nói rằng làm không đúng cách sẽ gặp chuyện; đưa ra một mức giá lớn kèm sức ép phải làm ngay; hoặc nối việc kinh doanh không thuận vừa qua với việc bàn thờ.
Nguyên tắc gọn: hỏi giá trước, hỏi làm những gì, và hỏi ý người trong nhà trước khi đồng ý. Nếu nếp nhà bạn vốn không có nghi thức tốn kém nào cho việc này, thì không có lý do gì phải có nó bây giờ.
Phần thấy áy náy
Nhiều người làm xong vẫn thấy gợn, nhất là khi việc kinh doanh kết thúc không như ý.
Điều đáng nói: việc đóng cửa hàng và việc bàn thờ là hai chuyện khác nhau. Một cửa hàng đóng vì thị trường, vì mặt bằng, vì sức khoẻ, vì nhiều thứ rất trần tục — và nối nó với một nghi thức nào đó là cách tự làm nặng thêm một giai đoạn vốn đã khó.
Nếu vẫn gợn, việc giúp được là làm cho gọn gàng và tử tế rồi khép lại — chứ không phải làm thêm nghi thức. Và nói ra với người trong nhà thường nhẹ hơn nhiều so với giữ một mình.
Ba điều gọn lại
Một, tách ba tình huống — dời sang chỗ mới, thôi hẳn, hay sang lại cho người khác — vì chúng cần ba cách xử khác nhau.
Hai, hỏi người đã hướng dẫn lúc lập, hoặc người lớn trong nhà. Cách lập thế nào thì cách xử nên theo đúng mạch ấy, và không có quy trình đúng duy nhất cho mọi nhà.
Ba, điều khiến người ta áy náy lâu nhất là để đồ thờ nằm lẫn trong thùng rác chung — mà tránh được rất dễ. Làm gọn gàng và tử tế rồi khép lại là đủ.