Bàn thờ Thần Tài ở sạp chợ và quầy thuê: làm được tới đâu

Lập bàn thờ Thần Tài ở một cửa hàng riêng thì đã có nhiều chỗ nói. Nhưng một phần lớn người buôn bán hôm nay không có cửa hàng riêng: họ thuê một sạp trong chợ, một quầy trong trung tâm thương mại, một ô trong khu ẩm thực, một góc trong cửa hàng của người khác.

Ở mấy chỗ đó, gần như mọi điều kiện quen thuộc đều không có: không được khoan tường, không được để lửa, có nội quy chung, và tối đóng cửa thì không ai trông. Bài này nói về cách xoay xở trong đúng hoàn cảnh ấy.

Việc đầu tiên: hỏi ban quản lý, đừng làm rồi mới hỏi

Đây là bước hay bị bỏ, và bỏ nó là chỗ tốn tiền nhất — làm xong rồi bị yêu cầu tháo là mất cả tiền lẫn mặt mũi.

Ba câu cần hỏi rõ: có được đặt khám thờ hay bàn thờ tại quầy không, có được thắp hương hay đốt lửa không, và có được khoan bắt vào tường hay sàn không. Hỏi người quản lý trực tiếp, và nếu có văn bản nội quy thì xin một bản.

Nhiều nơi cấm hẳn mọi hình thức có lửa, và cái cấm ấy thường không phải do khắt khe mà do quy định phòng cháy của cả toà nhà — chỗ đông người, nhiều hàng hoá dễ cháy, hệ thống báo cháy nhạy. Đầu báo khói kêu vì một nén hương là chuyện đã xảy ra ở không ít nơi, và hậu quả là cả khu phải dừng hoạt động.

Biết trước điều đó thì quyết định sẽ khác ngay từ đầu, thay vì mua một bộ đầy đủ về rồi không dùng được.

Khi không được dùng lửa: mấy cách người ta vẫn làm

Không thắp hương được không có nghĩa là phải bỏ hẳn nếp. Mấy cách thường thấy ở các khu thuê quầy:

• Đèn điện thay đèn dầu và nến. Loại nhỏ, ánh vàng, cắm nguồn hoặc dùng pin. Đây là cách phổ biến nhất.
• Hương điện hoặc để bát hương không thắp. Giữ hình thức, bỏ phần khói.
• Thắp ở nhà, ở quầy chỉ bày. Nhiều người giữ phần nghi lễ ở nhà và ở quầy chỉ có một khám nhỏ gọn.
• Hoa và nước thay cho phần đốt. Thay đều đặn, và đây cũng là phần dễ giữ sạch nhất.

Nếu dùng đồ điện thì đọc phần an toàn ở dưới — quầy thuê thường có nguồn điện hạn chế và đã đầy tải.

Cỡ và chỗ đặt trong một ô rất chật

Quầy thuê tính tiền theo từng tấc, nên khám thờ phải nhỏ. Điều này không có gì phải ngại: bộ nhỏ gọn được giữ sạch sẽ và ngay ngắn vẫn hơn một bộ lớn kê chật chội rồi phải dồn hàng hoá chồng lên.

Chỗ đặt thì cân theo mấy điều kiện thực tế: không chắn lối đi, không nằm ngay chỗ khách hay va vào, không đặt dưới chỗ có nước nhỏ giọt hoặc dưới máy lạnh, và không đặt ở chỗ mà mỗi lần lấy hàng lại phải với qua nó.

Không khoan được thì dùng kệ đứng, tủ có chân, hoặc loại gắn bằng miếng dán chịu lực — nhưng phải xem tải trọng cho phép và xem mặt tường có dán được không. Miếng dán trên tường sơn bột hoặc tường ẩm thì bong, và bong lúc nào không ai biết trước.

Phần an toàn ở nơi buôn bán chung

Đây là phần khác biệt lớn nhất so với cửa hàng riêng, vì rủi ro không chỉ thuộc về mình.

Điện: đừng cắm chồng nhiều ổ chia vào một nguồn. Quầy thuê thường có sẵn tủ lạnh, đèn chiếu sáng, máy tính tiền — thêm một thiết bị nữa thì nên hỏi xem nguồn còn chịu được không. Dây điện đi thêm nên gọn, không vắt ngang lối đi.

Vật dễ cháy: không để giấy, vải, bao bì ngay cạnh khu có đèn hoặc thiết bị toả nhiệt.

Ban đêm: tắt hết thiết bị điện ở khu thờ khi đóng quầy. Đồ điện rẻ tiền chạy suốt đêm trong một khu không có người là rủi ro không đáng nhận.

Trộm cắp: khu thờ ở quầy thường có tiền lẻ hoặc đồ nhỏ có giá trị. Ở nơi mở cửa cho công chúng thì không nên để tiền hoặc đồ đáng giá ở đó qua đêm.

Khi quầy nghỉ nhiều ngày

Chợ đóng cửa dịp lễ, trung tâm nghỉ sửa chữa, hoặc mình về quê — mấy ngày đó khu thờ ở quầy không ai trông.

Việc nên làm trước khi rời đi: bỏ hết đồ tươi và đồ ăn được, đổ hết nước trong chén và bình, rút điện, và cất những món nhỏ có giá trị mang về. Hoa quả để lại vài ngày trong quầy đóng kín là chuột bọ và mùi — chuyện này ảnh hưởng tới cả hàng xóm bên cạnh.

Về thì lau lại rồi bày mới. Bày lại từ đầu vẫn gọn hơn là xử lý một mâm đã hỏng.

Sống chung với quầy bên cạnh

Ở khu thuê, cái gì mình làm thì người bên cạnh chịu chung: mùi hương, khói, tiếng nhạc lễ, và cả chỗ đặt nếu nó lấn sang lối chung.

Nên nếu có làm gì hơi khác thường ngày — cúng vào một dịp nào đó, đốt gì đó ở khu vực cho phép — thì nói trước với quầy bên cạnh một câu. Người ta hầu như không phản đối khi được báo trước; chuyện chỉ căng khi họ bị bất ngờ.

Và nếu quầy bên cạnh có người dị ứng khói hoặc bán hàng ăn, thì đó là lý do chính đáng để mình chọn cách không khói, chứ không phải là chuyện ai nhường ai.

Khi trả quầy hoặc chuyển đi

Đừng để lại khám thờ cho người sau. Đây là chuyện gây lúng túng thật — người thuê tiếp thường không biết xử thế nào, giữ thì ngại, bỏ thì cũng ngại.

Mang theo, hoặc xử lý theo nếp nhà mình trước khi bàn giao. Phần tháo dỡ nếu có khoan bắt vào tường thì trám lại cho gọn — đây cũng là điều kiện trả mặt bằng ở phần lớn nơi cho thuê.

Còn nếu mình là người đến sau và gặp khám thờ của chủ cũ để lại, thì đó là tình huống có cách xử riêng, nên hỏi ban quản lý và hỏi người trong nghề trước khi tự quyết.

Ba điều gọn lại

Một. Hỏi ban quản lý ba câu trước khi mua gì: được đặt không, được dùng lửa không, được khoan không. Hỏi trước rẻ hơn tháo sau.

Hai. Không dùng lửa được thì vẫn giữ nếp bằng đèn điện, hoa và nước — và nhiều người giữ phần nghi lễ ở nhà, ở quầy chỉ bày gọn.

Ba. Rời quầy nhiều ngày thì bỏ đồ tươi, đổ nước, rút điện, mang đồ giá trị về. Và khi trả quầy thì mang khám theo, đừng để lại cho người sau.