Quanh khu thờ có gì: rèm, tranh, gỗ và vùng tàn hương rơi

Phần an toàn của khu thờ thường được nói quanh chuyện thắp hương và thắp nến. Nhưng có một nửa ít được nhắc tới: thứ nằm chung quanh — bức rèm bên cạnh, bức tranh treo phía trên, cái tủ gỗ áp lưng, xấp vàng mã để tạm dưới chân.

Lửa ở khu thờ là lửa nhỏ và có người trông, nên rủi ro không nằm ở ngọn lửa mà nằm ở thứ nó chạm tới khi không ai để ý.

Ba khoảng cách nên nhìn lại

Phía trên. Nhiệt bốc lên, nên khoảng trống phía trên bát hương và chân nến quan trọng hơn khoảng hai bên. Trần thấp, kệ trên đầu, hay một bức tranh treo ngay phía trên đều là chỗ nhận nhiệt liên tục — lâu ngày gỗ sẫm màu, giấy giòn, keo bong.

Hai bên. Rèm cửa là thứ đáng lo nhất trong nhà, vì nó nhẹ và bay. Một cơn gió lùa vào đúng lúc đang thắp hương là đủ.

Phía dưới và phía trước. Chỗ người ta hay để tạm: túi vàng mã, hộp hương dự trữ, khăn lau, giấy tiền. Nhóm này bắt lửa nhanh và thường nằm đúng chỗ tàn hương rơi xuống.

Thứ dễ bắt lửa mà ít ai nghĩ tới

• Rèm vải mỏng và rèm voan — nhẹ, bay, và cháy rất nhanh.
• Tranh giấy, câu đối giấy, tranh cuốn treo gần.
• Hoa giả và lá giả bằng nhựa — không cháy bùng nhưng chảy và bén.
• Vàng mã, giấy tiền để sẵn chờ dùng.
• Cồn, dầu, xăng thơm nếu có ai để gần đó — nhóm này không nên xuất hiện trong khu vực thờ.

Cách kiểm gọn: đứng trước khu thờ, nhìn trong bán kính một sải tay, rồi hỏi thứ nào ở đây sẽ bén nếu có một đốm lửa rơi vào.

Tàn hương rơi xuống đâu

Đây là chỗ hay bị bỏ qua nhất, vì tàn rơi thì nguội rất nhanh nên ai cũng quen. Nhưng nó rơi vào đúng một vùng cố định — ngay trước bát hương — nên vùng ấy nên trống và nên là mặt không bắt lửa.

Cái đáng làm: giữ mặt bàn ngay trước bát hương trống, không trải khăn vải mỏng ở đó, và không để hộp hương hay túi giấy trong vùng tàn rơi.

Với khu thờ đặt cao, tàn có thể rơi xuống sàn hoặc xuống thứ đặt bên dưới — nhìn thử thẳng từ bát hương xuống xem phía dưới đang có gì.

Gió là thứ đổi mọi tính toán

Một khu thờ an toàn lúc đóng cửa có thể khác hẳn khi mở cửa sổ hoặc bật quạt. Gió làm tàn bay ra khỏi vùng quen thuộc, làm rèm phất tới gần, và làm nến nghiêng ngọn.

Hai việc đơn giản: không bật quạt hướng thẳng vào khu thờ, và khi mở cửa đón gió thì để ý rèm có với tới được không. Nếu rèm với tới được thì cột lại, hoặc đổi sang loại rèm ngắn hơn ở vị trí đó.

Đồ gỗ áp lưng và tủ thờ

Gỗ không bén lửa dễ, nhưng gỗ chịu nhiệt liên tục nhiều năm thì khô, nứt và sẫm lại — nhất là mặt gỗ ngay phía sau và phía trên chỗ đặt bát hương.

Phần cần để ý hơn là lớp hoàn thiện: sơn, véc-ni, lớp dầu. Chúng xuống nhanh hơn gỗ, và chỗ xuống trước chính là chỗ gần nguồn nhiệt nhất. Thấy một vùng sẫm màu hoặc phồng nhẹ trên mặt tủ thì đó là dấu nhiệt, không phải bụi bẩn.

Căn hộ và nhà có đầu báo khói

Khói hương có thể kích hoạt đầu báo, và điều này hoàn toàn bình thường. Nhưng cách xử thì quan trọng: đừng bịt hay tháo đầu báo, vì đó là thứ bảo vệ cả nhà trong mọi tình huống khác.

Cách thường dùng là giảm lượng hương, mở thoáng khi thắp, và chọn chỗ đặt cách đầu báo ra. Nếu ở chung cư thì hỏi ban quản trị toà nhà về quy định — mỗi nơi mỗi khác, và biết trước thì đỡ phiền cho cả mình lẫn hàng xóm.

Khi trong nhà có trẻ nhỏ

Tầm với của trẻ đổi theo từng năm, nên khu thờ an toàn lúc bé một tuổi chưa chắc còn an toàn lúc bé ba tuổi.

Hai thứ cần nằm ngoài tầm: bật lửa và hộp diêm, và chân nến hoặc bát hương ở mép bàn. Với chân nến thì đẩy sâu vào trong là đủ; với bật lửa thì cất hẳn đi chỗ khác, đừng để trong ngăn kéo khu thờ cho tiện.

Mấy ngày đông người: rằm, giỗ, Tết

Ngày thường thì khu thờ có một người lo, và người ấy quen mọi chỗ. Ngày đông thì khác hẳn: nhiều người cùng thắp, nhiều tay cùng đặt đồ lên, trẻ con chạy quanh, và đồ lễ chất kín mặt bàn tới mức không còn vùng trống nào.

Đây chính là lúc ba nguyên tắc ở trên bị phá cùng lúc — vùng tàn rơi bị lấp, khoảng trống phía trên bị che bởi đồ chất cao, và túi giấy đựng đồ lễ nằm ngay dưới chân.

Cách xử không cần cầu kỳ: dọn một vùng trống trước bát hương ngay từ đầu buổi và giữ nó suốt buổi; túi, hộp, giấy gói thì đưa hết ra khỏi khu vực ngay sau khi bày xong; và cuối buổi, trước khi mọi người tản đi, có một người nhìn lại một lượt xem còn gì đang cháy.

Việc cuối cùng ấy đáng giao cho một người cụ thể thay vì để ai cũng nghĩ người khác đã kiểm. Nhà đông người là nhà dễ bỏ sót nhất, đúng vì ai cũng tưởng có người khác lo.

Một vòng kiểm hai phút, mỗi tháng

Làm cùng lúc với lần lau khu thờ hằng tháng, không cần thêm buổi riêng:

• Nhìn bán kính một sải tay, dẹp thứ dễ bén.
• Nhìn thẳng lên phía trên tìm vết sẫm hoặc phồng.
• Nhìn vùng tàn rơi, dọn trống.
• Kiểm rèm có với tới không khi mở cửa.
• Xem bật lửa đang để ở đâu.

Ba điều gọn lại

Một. Rủi ro không nằm ở ngọn lửa nhỏ mà ở thứ nó chạm tới khi không ai để ý — rèm mỏng, tranh giấy, vàng mã để tạm dưới chân.

Hai. Nhiệt bốc lên, nên khoảng trống phía trên quan trọng hơn hai bên. Vết sẫm màu hay phồng nhẹ trên mặt tủ là dấu nhiệt, không phải bụi.

Ba. Đừng bịt hay tháo đầu báo khói. Giảm lượng hương, mở thoáng và đặt cách ra — đó mới là cách xử.