Người ở xa quê: nhớ ngày giỗ, gửi về nhà, và làm gì ở nơi mình đang sống

Mục này đã có bài về thờ cúng ở nhà thuê và phòng trọ làm được tới đâu. Bài này nói một hoàn cảnh cụ thể hơn: người đi làm xa, ở trọ, và tới ngày giỗ thì không về được.

Điều đầu tiên nên nói rõ: không về được không có nghĩa là không làm gì. Và phần lớn điều có ý nghĩa nhất lại là phần đơn giản nhất.

Giữ lịch cho khỏi quên

1. Xin lịch ngày giỗ của nhà từ người lớn — ghi cả ngày âm và năm mất.
2. Quy đổi trước nhiều năm rồi nhập vào lịch điện thoại, vì ngày âm rơi vào ngày dương khác nhau mỗi năm.
3. Đặt hai lần nhắc: trước một tuần để thu xếp, trước một ngày để gọi về.
4. Ghi cả ngày sinh nhật và ngày cưới của người trong nhà cho tiện một thể.
5. Chia sẻ lịch cho anh chị em thay vì mỗi người tự nhớ.
6. Có bài riêng trong nhóm này nói kỹ cách lập sổ ngày của gia đình.

Gọi về cho đúng lúc

• Gọi trước ngày một hôm thì hơn gọi đúng lúc nhà đang bận làm cơm.
• Hỏi nhà cần gì chứ đừng chỉ hỏi thăm chung chung.
• Gọi video nếu nhà dùng được — người lớn tuổi thường thích hơn nhắn tin.
• Nói trước nếu không về được, sớm chừng nào tốt chừng ấy; đừng để tới sát ngày.
• Hỏi thăm sau đó một hai hôm cũng là một việc nhỏ mà người ở nhà nhớ.

Gửi về nhà cho gọn

• Hỏi trước nhà cần gì — gửi thứ nhà không dùng thì vừa tốn vừa phiền người nhận.
• Gửi tiền thì nói rõ để làm gì, và gửi qua kênh có dấu vết.
• Không gửi tiền theo yêu cầu gấp qua tin nhắn mà chưa gọi xác nhận — đây là kịch bản lừa nhắm vào người ở xa.
• Gửi đồ thì tính thời gian vận chuyển, gửi sớm hơn dự tính vài ngày.
• Hàng dễ vỡ thì gói kỹ và nói rõ với bên vận chuyển, giữ biên nhận.
• Nhờ anh chị em ở gần mua hộ thường nhanh và rẻ hơn gửi từ xa.

Làm gì ở nơi mình đang ở

Phần này thuộc nếp riêng của mỗi gia đình, nên hỏi người lớn trong nhà là cách chắc nhất. Bài chỉ nêu mấy điều thực tế mà ai ở trọ cũng gặp.

• Một chỗ nhỏ và gọn là đủ: một tấm ảnh, một bình hoa, một chén nước.
• Không cần bày biện nhiều trong một căn phòng chật; điều quan trọng không nằm ở số lượng.
• Chọn chỗ khô ráo, ít người qua lại, và không chắn lối đi.
• Hỏi chủ nhà nếu muốn khoan hoặc dán tường — có bài riêng trong mục này về việc đó.
• Dọn dẹp trước là phần ai cũng làm được, và cũng là phần người ở nhà hay nhắc.
• Người ở ghép thì nói trước với bạn cùng phòng; một câu là đủ, và tránh được khó xử.

Chuyển trọ, đổi thành phố

• Dọn gọn trước khi chuyển, và mang theo thì gói riêng, không xếp chung thùng đồ nặng.
• Chỗ mới thì chọn lại vị trí theo đúng mấy tiêu chí đơn giản: khô ráo, ít người qua lại, không chắn lối.
• Hỏi chủ nhà mới ngay ngày nhận nếu cần khoan hoặc kê thêm gì.
• Báo về nhà chỗ ở mới — người lớn thường yên tâm hơn khi biết con cháu ở đâu.
• Đừng dời tới dời lui nhiều đợt; dọn một lần cho gọn rồi thôi.

An toàn trong phòng trọ

• Không thắp nhang rồi khoá cửa đi làm — đây là điều quan trọng nhất trong cả bài.
• Phòng kín thì khói đọng lại; mở cửa sổ, bật quạt thông gió, và đốt ít thôi.
• Nến và đèn dầu để trên đế không cháy, xa rèm, xa giấy, xa quần áo phơi trong phòng.
• Người ở cùng có bệnh hô hấp thì cân nhắc dùng đèn điện thay cho nhang.
• Nhà trọ nhiều phòng thì rủi ro cháy là rủi ro chung — biết lối thoát và biết bình chữa cháy ở đâu.
• Đọc nội quy khu trọ; nhiều nơi có quy định riêng về lửa và khói.

Anh chị em chia việc với nhau

• Nói rõ ai lo phần nào thay vì để mặc định người ở gần gánh hết.
• Người ở xa góp phần khác: gửi trước, gọi nhắc, lo phần giấy tờ làm được từ xa.
• Người ở gần cũng cần được hỏi thăm; họ mệt thật chứ không phải chỉ mình mình áy náy.
• Đừng so bì ai làm nhiều hơn — chuyện này làm hỏng không khí nhanh hơn mọi thứ khác.
• Chốt bằng một tin nhắn trong nhóm gia đình, để năm sau khỏi bàn lại từ đầu.

Người ở nước ngoài

• Chênh lệch múi giờ thì hẹn giờ gọi trước, đừng gọi lúc nhà đang ngủ.
• Gửi tiền qua kênh chính thức và giữ biên nhận; hỏi rõ phí và thời gian.
• Gửi đồ thì lưu ý quy định về vật liệu — một số thứ bị hạn chế khi qua biên giới, hỏi cơ quan có thẩm quyền trước.
• Việc giấy tờ ở quê nhà thường cần uỷ quyền; hỏi cơ quan có thẩm quyền hoặc người có chuyên môn pháp lý về thủ tục.
• Ghi lại chuyện gia đình khi còn gọi được người lớn — khoảng cách làm việc này dễ bị hoãn mãi.

Khi không về được

• Nói thật lý do — công việc, tiền vé, lịch nghỉ; người nhà hiểu hơn mình tưởng.
• Đừng hứa chắc rồi lỡ hẹn; hứa chừng mực thì giữ được.
• Góp phần của mình theo cách khác: gửi trước, gọi đúng lúc, nhờ người ở gần lo hộ phần việc.
• Cảm giác áy náy là bình thường, và nó không có nghĩa mình là người con tệ.
• Nếu chuyện này khiến mình buồn kéo dài thì nói với người mình tin — ở xa một mình thì cảm xúc hay dồn lại.

Về được thì chuẩn bị gì

1. Hỏi nhà cần mang gì trước khi tự đoán.
2. Đặt vé sớm, nhất là dịp lễ tết khi vé khan và giá cao.
3. Tính cả ngày đi đường để không phải về vội.
4. Về sớm hơn một hôm thì đỡ cho người ở nhà rất nhiều.
5. Nhận việc cụ thể khi về — đi chợ, dọn dẹp, rửa bát; đó là phần đóng góp thấy được.
6. Hỏi chuyện người lớn trong nhà về ngày giỗ và về người đã khuất; những chuyện đó mất nhanh hơn mình tưởng.

Mấy chỗ nên tỉnh táo

• Dịch vụ nhận làm lễ từ xa: nếu định dùng thì hỏi rõ ai làm, ở đâu, chi phí trọn gói, và làm xong là xong chưa.
• Người lạ nhắn tin nói nhà mình có chuyện — không trả lời chi tiết, không chuyển tiền, gọi thẳng về nhà để kiểm.
• "Không về là mang tội" — câu này làm người đi xa thêm nặng lòng mà không giúp được gì; hoàn cảnh mỗi người một khác.
• Không vay mượn để về hoặc để gửi tiền; nói thật với nhà còn hơn.
• Việc có thời hạn ở nơi mình làm thì vẫn phải lo — người nhà không muốn mình mất việc vì một chuyến về.

Một điều đáng nhớ

Người ở nhà thường nhớ nhất một cuộc gọi đúng lúc và một câu hỏi thăm cụ thể — hơn là một khoản tiền gửi vội hay một món quà đắt.

Và phần giữ được lâu nhất không phải là năm nay mình làm được gì, mà là mình có ghi lại lịch và ghi lại chuyện của gia đình hay không — vì đó là thứ truyền tiếp được.

Câu hỏi thường gặp