Mua đồ thờ: đo trước, hỏi gì, và mấy câu bán hàng nên cảnh giác
Bài này nói một việc rất đời thường mà ít ai được ai chỉ: đi mua đồ thờ. Không nói nghi thức — phần đó thuộc về người lớn trong nhà và thuộc về truyền thống của mỗi gia đình. Bài chỉ nói phần ai cũng phải tự lo: đo, chọn chất liệu, hỏi cho đủ, và mang về cho an toàn.
Quan sát chung: phần lớn chuyện mua hớ không nằm ở giá, mà nằm ở chỗ đi tay không, không biết chỗ mình định đặt rộng bao nhiêu, rồi quyết định ngay tại chỗ dưới lời tư vấn của người đang bán.
Đo trước khi bước ra khỏi nhà
- Chiều ngang và chiều sâu mặt bàn thờ — đo bằng thước, ghi vào điện thoại.
- Khoảng trống còn lại sau khi trừ những món đã có và sẽ giữ.
- Chiều cao từ mặt bàn lên trần hoặc lên tấm ngăn phía trên, nếu định mua món cao.
- Chiều cao mặt bàn so với sàn, để biết mình với tới đâu khi lau dọn.
- Chụp một tấm ảnh toàn cảnh chỗ đặt — đứng ở cửa phòng chụp vào là đủ.
- Đo cả lối mang vào: bề rộng cửa, chiếu nghỉ cầu thang, thang máy. Món lớn mà không lọt cửa là chuyện có thật.
Mười phút đo đạc này tiết kiệm được nhiều thứ hơn mọi mẹo mặc cả.
Kích thước chọn theo chỗ đặt trước đã
Nhiều nơi bán tư vấn kích thước theo vạch trên thước Lỗ Ban. Có một điều nên biết trước khi nghe: thước Lỗ Ban không phải chỉ có một loại. Trong nghề lưu hành nhiều loại thước với chiều dài và cách chia vạch khác nhau, dùng cho những mục đích khác nhau, và không phải ai cũng nói rõ mình đang dùng loại nào. Cùng một con số có thể rơi vào vạch đẹp ở thước này và vạch xấu ở thước kia.
Cho nên trình tự hợp lý là: chọn cỡ vừa với chỗ đặt và vừa tay lau dọn trước, rồi mới xét tới các cân nhắc khác trong khoảng cỡ đã lọc. Làm ngược lại sẽ dẫn tới món đồ đúng vạch mà chật chỗ, hoặc cao quá tầm tay người trong nhà.
Gỗ
- Hỏi rõ gỗ gì, và là gỗ nguyên khối hay ghép, có phủ veneer không.
- Xem mặt dưới và mặt sau — chỗ ít được chăm chút nhất nói nhiều nhất về cách làm.
- Sờ dọc cạnh và góc: cạnh sắc, dăm gỗ, keo tràn là dấu hiệu làm vội.
- Mối nối và chốt có khít không, mở ngăn kéo ra vào có êm không.
- Mùi sơn còn nồng thì để nơi thoáng cho bay hết trước khi dùng.
- Nhà ẩm hoặc gần biển thì hỏi kỹ về chống mối và chống nứt; đây là nơi tiền chênh lệch thật sự có ý nghĩa.
Đồng và hợp kim
- Hỏi thẳng: đồng đặc hay mạ, hay hợp kim — và hỏi trước khi nghe báo giá.
- Cầm lên cảm nhận trọng lượng; món rỗng nhẹ hơn nhiều so với vẻ ngoài.
- Nhìn đáy và các chỗ khuất, nơi lớp mạ thường mỏng nhất hoặc bị bỏ qua.
- Gõ nhẹ nghe tiếng — đây là kinh nghiệm dân gian, tham khảo được nhưng không phải bằng chứng.
- Nói thật cho rõ: bằng mắt thường không có cách nào chắc chắn để phân biệt mọi trường hợp. Ai khẳng định họ nhìn một cái là biết chính xác thì nên nghe với mức dè dặt vừa phải.
- Vì vậy giấy tờ và cam kết đổi trả quan trọng hơn mẹo nhận biết.
Sứ, gốm và thuỷ tinh
- Soi kỹ men: rạn chân chim, bọt khí, chỗ men dồn — không phải lỗi nặng nhưng nên biết trước khi trả tiền.
- Kiểm miệng và đáy xem có sứt mẻ nhỏ không; chỗ đó dễ nứt lan về sau.
- Đặt xuống mặt phẳng xem có cập kênh không.
- Món cao và hẹp đáy thì dễ đổ — cân nhắc nếu nhà có trẻ nhỏ hoặc mèo.
- Đồ thuỷ tinh trong suốt hình cầu không nên để chỗ nắng chiếu thẳng: nó hội tụ ánh nắng và đã gây ra cháy xém vật dụng ở nhiều nơi.
Đá
- Nặng hơn vẻ ngoài rất nhiều — tính trước chuyện bê và chuyện kê.
- Hỏi là đá tự nhiên hay đá nhân tạo, và xin nói rõ trên hoá đơn.
- Vân và màu mỗi khối một khác, đó là bình thường chứ không phải lỗi.
- Kê lên mặt chịu được tải; mặt bàn mỏng có thể võng theo thời gian.
Mua đủ bộ hay mua lẻ
Câu "phải đủ bộ mới được" là một trong những câu bán hàng phổ biến nhất ở mặt hàng này. Thực tế các gia đình bày biện khác nhau theo vùng miền, theo dòng họ và theo điều kiện, và nhiều nhà bổ sung dần qua nhiều năm.
Cách làm gọn: hỏi người lớn trong nhà xem nếp nhà mình xưa nay bày những gì, mua theo đó. Thiếu thì bổ sung sau, không có gì gấp. Người bán muốn bán trọn bộ là chuyện dễ hiểu, nhưng đó là mong muốn của họ chứ không phải quy tắc của nhà mình.
Mấy câu nên nghe với mức dè dặt
- "Thiếu món này thì món kia mất tác dụng" — cấu trúc câu này tồn tại để bán thêm món.
- "Hàng tuyển, loại một" khi không kèm bất cứ tiêu chí nào đo được.
- "Còn đúng một cái" và "không lấy hôm nay là hết giá" — giục quyết nhanh là dấu hiệu đáng dừng lại.
- "Để lâu là nặng thêm", "không làm sớm là mang tội" — bán bằng nỗi lo, và nên hỏi lại người nói dựa vào đâu.
- "Đồ cổ thì linh hơn" — câu này không có căn cứ nào kiểm chứng được, và nó tồn tại chủ yếu để nâng giá.
- "Càng đắt càng tốt" — giá phản ánh chất liệu và công làm, không phản ánh thứ gì khác.
Nói vậy không có nghĩa mọi người bán đều như thế. Người bán tử tế thường là người chủ động nói ra cái mình chưa cần mua.
Hỏi người bán những gì
- Chất liệu ghi rõ trên hoá đơn, không ghi chung chung.
- Đổi trả trong bao lâu, điều kiện gì, và ai chịu phí vận chuyển khi đổi.
- Nứt vỡ trong lúc giao thì xử thế nào — chốt trước, không chốt sau.
- Có bảo hành không với đồ gỗ và đồ có phần cơ khí.
- Kích thước chính xác tính cả đế và phần nhô ra.
- Giao tận nơi và lắp đặt có tính thêm không.
Mang về và kê đặt
- Kiểm hàng trước khi ký nhận, mở ra xem tại chỗ nếu được.
- Đồ nặng đặt thấp, đồ nhẹ đặt cao — nguyên tắc đơn giản mà hiệu quả.
- Tủ hoặc kệ cao thì neo vào tường; đây là việc phải làm nếu nhà có trẻ nhỏ.
- Kê chắc, không cập kênh, và kiểm lại sau vài ngày khi đồ đã ổn định.
- Chừa lối lau dọn — món kê sát tường quá thì sau này không lau được mặt sau.
- Dây điện của đèn không vắt qua lối đi và không luồn dưới thảm.
Đồ cũ đang có trong nhà
Không cần thay chỉ vì cũ. Món còn lành, còn sạch, còn đứng vững thì tuổi của nó là một phần câu chuyện của gia đình. Việc thay hay giữ, và cách xử lý món cũ, nên do người lớn trong nhà quyết theo nếp riêng — người bán hàng không phải người có thẩm quyền trong chuyện đó.
Riêng phần an toàn thì rõ ràng: món đã nứt gãy có thể rơi vỡ, chân đế mục có thể sập — chỗ nào thành rủi ro vật lý thì xử lý sớm.
Một điều đáng nhớ
Đi mua đồ thờ, thứ mình thật sự cần mang theo không phải là danh sách mẹo, mà là số đo và một cái đầu không vội.
Về nhà nghĩ thêm một đêm hầu như không mất gì. Còn quyết trong năm phút dưới sức ép của một câu nói khiến mình lo thì thường là lúc người ta mua nhiều hơn mức cần.