Hoá vàng trong dịp lễ: làm sao cho an toàn
Hoá vàng là việc nhiều nhà vẫn giữ trong các dịp lễ tết và ngày giỗ. Đây là phần thuộc về nếp nhà, và bài này không bàn nên làm hay không — bàn cách làm cho an toàn, vì đây là việc có lửa thật trong khu dân cư đông.
Chỗ đốt
- Dùng lư, thùng kim loại hoặc chậu chuyên dụng, có thành cao. Đốt trực tiếp xuống nền là cách tàn bay xa nhất.
- Đặt trên nền không cháy: gạch, xi măng, sân. Không đặt trên gỗ, trên nhựa, trên cỏ khô.
- Cách xa vật dễ cháy ít nhất vài mét: xe máy, thùng giấy, mái tôn thấp, dây điện, mành rèm.
- Không đốt trong nhà, không đốt ở ban công kín, không đốt trong hành lang chung cư.
- Không đốt dưới mái che thấp hoặc dưới cây khô.
Riêng với chung cư, phần lớn nơi cấm đốt trong khuôn viên căn hộ và ở khu vực chung — nên hỏi ban quản lý xem toà nhà bố trí chỗ nào, thay vì tự chọn chỗ.
Chuẩn bị trước năm phút
- Dọn quanh chỗ đốt — nhặt hết lá khô, thùng giấy, chai nhựa trong bán kính vài mét.
- Dời xe máy và bình gas ra chỗ khác, kể cả khi thấy đã đủ xa.
- Đổ sẵn một xô nước và để ngay cạnh, không để trong nhà.
- Buộc gọn tóc, xắn tay áo, và không mặc đồ vải mỏng dễ bắt lửa.
- Nhìn lên trên — dây điện, dây mạng, mái tôn, ban công nhà trên.
Bước cuối hay bị quên nhất, vì người ta chỉ nhìn quanh mà không nhìn lên. Tàn bay lên trúng ban công có phơi đồ là tình huống có thật.
Mùa nào cần cẩn thận hơn
- Mùa hanh khô và gió — tàn bay xa hơn hẳn, và mọi thứ quanh đó đều khô.
- Dịp cao điểm — khi cả xóm cùng đốt, lực lượng ứng cứu cũng bận hơn.
- Ngày nắng gắt — mái tôn, nhựa đường và vật liệu quanh đó đã nóng sẵn.
Vào những dịp ấy, làm gọn hơn và chọn giờ mát hơn là lựa chọn hợp lý, không phải là làm qua loa.
Trong lúc đốt
- Luôn có người đứng cạnh cho tới khi tàn tắt hẳn. Đây là điều quan trọng nhất.
- Chuẩn bị sẵn nước hoặc bình chữa cháy ngay bên cạnh, không phải trong nhà.
- Đốt từng ít một thay vì bỏ cả chồng — lửa nhỏ thì kiểm soát được, lửa lớn thì tàn bay.
- Chú ý gió; hôm gió to thì nên dời sang hôm khác hoặc làm gọn hơn.
- Không dùng xăng hoặc cồn để mồi. Đây là nguyên nhân của nhiều vụ bỏng nặng.
- Trẻ nhỏ đứng xa, và không để trẻ tự bỏ đồ vào.
Sau khi đốt
- Dội nước cho tắt hẳn, khuấy đều tro để không còn than âm ỉ bên dưới.
- Đợi nguội hẳn mới dọn — tro nhìn xám mà bên trong vẫn nóng là chuyện rất thường.
- Không đổ tro còn nóng vào thùng rác; đây là cách gây cháy phổ biến ở khu dân cư.
- Quét dọn phần tàn bay sang nhà bên hoặc ra lối đi chung.
Nếu lửa bén ra ngoài
Chuyện hiếm, nhưng biết trước thì xử được trong mấy giây đầu — quãng quyết định mọi thứ:
- Dội nước ngay vào phần đang cháy lan, không phải vào lư đang đốt.
- Kéo vật dễ cháy ra xa thay vì cố dập hết một lượt.
- Gọi người xung quanh sớm; đừng cố tự xử vì ngại.
- Cháy đã lan sang vật khác hoặc lên cao thì gọi cứu hoả ngay và đưa người ra trước — đồ đạc tính sau.
Và nhớ một điều đơn giản: đừng bao giờ dùng nước với đám cháy có dầu mỡ hoặc có điện. Với hai loại đó thì ngắt nguồn, dùng bình chữa cháy, và gọi người.
Khói và hàng xóm
Khói bay sang nhà bên là nguồn va chạm rất phổ biến trong ngõ hẹp và chung cư. Vài điều làm mọi chuyện nhẹ đi:
- Chọn giờ hợp lý, tránh sáng sớm và đêm khuya.
- Nói trước một câu nếu nhà bên có người già, người bệnh hô hấp, hoặc trẻ sơ sinh.
- Làm nhanh, gọn, không kéo dài cả buổi.
- Nếu nhà bên phàn nàn thì nghe và điều chỉnh; giữ nếp nhà không cần phải đánh đổi bằng quan hệ hàng xóm.
Lượng nhiều hay ít
Đây là chuyện của từng nhà, và không có con số chuẩn nào. Nhưng có mấy điều đáng cân nhắc thực tế: đốt nhiều thì tốn tiền, tốn thời gian trông, khói nhiều hơn, và rủi ro cháy cao hơn.
Nhiều nhà đã chuyển sang làm gọn hơn mà vẫn giữ đủ phần lễ — và đó là lựa chọn của gia đình, không phải chuyện ai đúng ai sai. Nếu trong nhà có ý kiến khác nhau thì nói trước một lần rồi thống nhất, hơn là mỗi năm mỗi bàn lại.
Khi năm nay không làm được
Nhà ở chung cư cấm đốt, nhà đang có người ốm, hoặc đang mùa hanh khô cháy nổ nhiều — đều là lý do chính đáng. Mấy cách nhiều nhà dùng: làm ở quê hoặc ở nhà thờ họ, làm ở nơi được bố trí, hoặc giữ phần lễ còn phần đốt thì bỏ.
Việc cần làm là nói với người trong nhà trước, đừng để tới hôm đó mới bàn.
Ba điều gọn lại
- Luôn có người đứng cạnh cho tới khi tàn tắt hẳn, và để sẵn nước ngay bên cạnh.
- Không dùng xăng cồn để mồi, và không đổ tro còn nóng vào thùng rác.
- Chung cư thì hỏi ban quản lý chỗ được bố trí, đừng tự chọn chỗ.